T R U Y Ệ N N G Ắ N

 

MƯỜNG MÁN

MÙA TIẾP MÙA

 

Tháng Chạp, mây từng chùm tím loãng bay chậm. Gió vẫn lộng, mây cứ trôi chậm vì bị tơ trời buộc chân níu tay. Mưa lai rai như một chờ đợi dài, êm ái quá nên chưa muốn dứt. Có nhiều màu áo len và khăn quàng ngoài phố, nhắc nhở tới sắc màu quen thuộc của một vài người. Con gái. Hồn tôi lắm bận vẽ vời chân dung kẻ khác, đôi khi hai ba nhan sắc cùng phôi dựng một lúc và, và những đường nét hoài niệm đan rối nhau, in mớ chữ viết nhì nhằng dập xóa trên một tờ giấy nháp. Tâm hồn tôi vừa là tờ giấy nháp, vừa là tờ giấy thấm. Thấm mau và giữ lâu niềm hân hoan, nỗi buồn bã tới từ người, nhiều người.

Ai muốn chia, tôi sẵn sàng xé một phần tư, hoặc nửa tờ giấy thấm đặng dùng chơi!

Ném cái nhìn lại phía sau: một năm, tôi hồ như đã quen với lối sống một mình. Cõi riêng vắng bóng bè bạn, người tình. Bè bạn để la cà quán xá tán láo; người tình để sóng bước những ngày trời quá đẹp. Không, bạn không, tình cũ có. Lắm khuya, chợt thức dậy bởi tiếng động ồn ào nào đó bên hàng xóm mở cửa lặng trông lên nền trời óng mướt sao, thấy cô độc dễ sợ. Cô độc in trái tim trong lồng ngực. Ban đầu, thử cô lập thế giới nhỏ nhoi mình (vì quá chán ngấy mọi giao du), hơi cảm thấy náo nức, bồn chồn bởi cứ phải ngửi mãi hơi thở mình, không tan lẫn với khí hậu kẻ khác để thỉnh thoảng được thấy lòng phấn khích, tôi nản chí định bỏ cuộc, nhưng dần dà, men cô độc ngấm vào da thịt, lục phủ ngũ tạng, thấy cũng thú vị với cái cõi sống riêng mình. Đọc sách, nghe nhạc chiếm hết những khoảng thời gian trống trải. Sách, đọc đủ thứ, từ truyện dài, tiểu thuyết của các nhà văn nội địa tới các tác giả ngoại biên. Đôi khi đầu hôm đọc ông Sơn Nam vài trang buồn ngủ, ngủ luôn, sớm mai quên bẵng, vớ phải truyện kiếm hiệp của Kim Dung, đọc say mê cả những mục “tìm bạn tâm tình” trên trang 3 nhật báo. Đọc tuốt luốt những sách mua hoặc mượn được, lắm lúc kẹt quá, quá bộ qua quán thợ may gần nhà, các cô thợ có ít nhất hơn một tá tiểu thuyết tâm tình của Nghiêm-Lệ-Quân, bà Tùng Long (vừa khâu may vừa đọc. Khoái nhỉ!). Các cô không những vui vẻ cho mượn sách, mà còn bỏ chút ít thì giờ quí báu phụ đề thêm vài tình tiết éo le trong truyện, ngại tôi vô ý không biết nghiền ngẫm những chi tiết ấy thì rất uổng, phí công đọc. Nhạc từ tiền chiến tới hiện chiến, phi chiến, than thở vì cuộc chiến, đều nghe. Thái Thanh, Lệ Thu… tuyệt vời và, đôi khi, Mai Lệ Huyền, Hùng Cường… nghe cũng ngọt bùi rợn tóc gáy. Đọc sách báo, thấy những nhà văn hiện đại thường cho hoặc bắt nhân vật mình thả hồn theo các tấu khúc của Shubert, Beethoven, Mozart… nhan nhản trên các trang truyện, dĩ nhiên là càng bái phục tác giả các truyện ấy vì, ít ra ông hoặc bà ấy biết thưởng thức mới cho hoặc bắt nhân vật mình… thưởng thức. Còn sự cho hay ép nhân vật “phải” nghe cho nó có vẻ trí thức trong truyện thì chỉ có các ông các bà ấy biết, không dám lạm bàn.

Ném cái nhìn lại phía sau: một năm, tôi hồ như đã quen với lối sống một mình. Nhưng sao hôm nay thấy náo nức bồn chồn lạ. Khí hậu ngày cuối năm xao xuyến một cách bí mật. Phố đông phai trên những ngọn cây già. Chợ hoa ven sông tàn dần. Trăm hồng nghìn tía đập chung nhịp tin đón chờ trừ tịch. Nhìn nhân loại ngoài phố hoan hỷ sửa soạn nghinh xuân, tôi thúc giục mình mau mau cuốn gói về nhà bà chị ăn Tết. Lũ bạn bè gái trai chẳng thấy đứa nào về, căn phòng thuê biến thành tha ma mộ địa là cái chắc. Từ đầu tháng chạp, tôi bắt đầu đợi, bởi từ hai nơi chốn khác nhau, Ngữ và Quyên cùng viết thư hẹn về. Một trai một gái, hai đứa bạn trong số bạn thất tán bốn phương, còn giữ được sợi dây liên lạc qua thư từ. Những cánh thư mỗi tuần một lần, lão phắc tơ chuồi qua ngạch cửa, thỉnh thoảng lão già dở hơi này vô ý để một góc thư thò mặt ra ngoài, tức khắc thư bị lũ trẻ ranh hàng xóm “tóm”, chúng đem đọc cộng đồng rồi sau đó xếp làm thuyền hoặc tàu bay, hoặc khiêu khích hơn nữa, chúng xé vụn vất tứ tung lung tàng ngay trên thềm nhà; tôi về, chỉ còn nước chiêm ngưỡng chứng tích và ngậm ngùi. Để chấm dứt tình trạng tệ hại này, tôi quyết định biến lão phắc tơ thành kẻ tham nhũng hân hoan: mỗi tháng tôi biếu lão vài gói thuốc, thứ thuốc lá lão ưa dùng, kèm thêm câu lưu ý:

– Bác nhớ giùm cháu là nhét thư cho nó lọt hẳn vô phòng, chứ bác để cái kiểu trăng cài mành trúc, bọn nhi đồng sẽ bắt cóc thư trong chớp mắt.Dĩ nhiên là lão gật đầu hăng hái, không quên nở nụ cười rất hòa bình.Nỗi chờ đợi trong tôi gần tắt ngấm rồi. Ngữ hẳn đã bị con ma nữ nào  bỏ bùa mê, Quyên hẳn lạc lòng vì ăn nhằm ngãi độc? Bộ hai đứa bây không biết hoa lá đang ca múa, mưa đang ngóng chờ đây sao mà chưa chịu về?

Chiều nay, trên đường trở lại nhà, tôi mơ hồ đợi tiếng gọi của Ngữ, hoặc Quyên từ một ngã đường, góc phố nào đó, nhưng không, bốn phía mưa bủa trùng trùng. Một mái tóc, một mầu áo của một vài kẻ lạ trên đường ngó hao hao giống, từa tựa in là, hồn tôi vội vã vẽ chân dung người xa chưa về.

Tôi dừng lại đầu bậc cấp, nhìn xuống. Nhiều dấu giày in rõ vết bùn trên mặt thềm xi măng trơn láng. Thằng khỉ gió nào tới kiếm ta đây? Cửa vẫn đóng, vết bùn hằn những dấu giày, gió đã thổi khô. Kẻ nào vừa tới, sốt ruột chờ đợi và đã bỏ đi? Dấu giày nhoa nhuếch in chồng lên nhau, nối dài từ đầu đến cuối thềm, tố cáo sự nóng lòng lui tới mong ngóng của hắn.Cởi giũ áo mưa, tôi tra chìa khóa vào ổ, mở cửa. Ngọn đèn độc nhất trong góc phòng bật sáng tự bao giờ, trải thứ hào quang vàng bệnh xuống mùng mền chăn chiếu.

Con dao rọc giấy thường ngày  bỏ trong ngăn kéo, lúc này cắm đứng trên mặt chiếc bàn con, găm cứng một tờ giấy xé ra từ cuốn tập học trò nhàu nhượi. Tôi cau mày đọc:

Mùa đông trên cao cây vừa mê ngủ

Mùa đông trong em nắng vàng mông mênh

Có gió về từ con đường khô lá

Có tôi chưa về kịp chiều lênh đênh

Chiều mù tan trên vùng đồi quê cũ

Chiều nào sương lên em vừa lớn khôn

Hai hàng cây phai phai lời mẹ hát

Đưa tôi vào lặng lẽ mối tình quên

.

Có mùa đông vui tôi qua biển Bắc

Theo gió lang thang mưa ngoài bến sông

Có trong em chim muông vừa mở mắt

Cánh non thơ bay hót giữa vô cùng

Tôi bâng khuâng nghe theo lời dịu ngọt

Về đợi chờ buồn cuối phố sang xuân

.

Cho mùa hè chim xưa vừa cánh trắng

Cho thênh thang em áo lụa khăn dài

Tôi tóc bay qua bao mùa phiêu lãng

Chút êm đềm trong gấu áo chưa phai

Suốt trăm năm lời mẹ vỗ ơi hời

Với lời ru đồi xưa đầy ngãi đắng

Tôi hái mang về trong thành phố mây bay

Kịp chiều sương lên em vừa khôn lớn

Kịp chiều gió về đầu mùa hội vui

.

Mùa xuân trên cao rừng xanh ơn mẹ

Có hương trầm ngan ngát phủ quanh ngai

Ấm cho thân cha một đời xa xứ

Cho em về ngày phố trắng quê ai (*)

.

Dưới những dòng thơ nghiêng mầu mực nhạt, hắt hiu giòng chữ đỏ ấm nồng: “Về không gặp. Mở cửa vào. Lên đường Nến Trắng, ga Tiên”. Tôi cung tay đẩy tung hai cánh cửa sổ. Reo nhỏ: Ngữ đã về, Ngữ đã về.

Vâng, hắn đã về. Bài thơ nhẹ tênh như thể cánh chim, găm cứng dưới ngọn dao tàn bạo. Hắn về. Lặng lẽ mở cửa vào nhà, lui tới chờ đợi. Mường tượng lúc nóng nảy cắm phập con dao xuyên tim… bài thơ, chắc hắn đã chửi thề. Chửi thề quen miệng quen mồm nghe cũng vui như hát.

Thằng làm thơ ngoan cố không chịu nhận mình là thi sĩ, vừa trở về. Chiếc chìa khóa tôi trao chuyến về trước, hắn vẫn còn giữ, chưa đánh mất, sau khi đã đánh mất quá nhiều thứ khác: Tình cha biền biệt không nguôi, tình mẹ ngăn sông cách núi và, một tình yêu đã thành tiếng chim bay hót giữa vô cùng.

Ngữ chỉ còn giữ được chiếc chìa khóa của tình bạn – để ngày về, mở cửa, bước vào.

Cái xắc sờn cũ, lấm lem bụi cát phương xa của hắn nằm thu mình dưới chân giường. Bốn, năm mẩu tàn thuốc lá nguội, quăng ném bừa bãi trên sàn nhà. Đó là hai thứ quen thuộc của Ngữ ở lại, bây giờ tôi biết hắn đang ở đâu. Hắn lên đường Nến Trắng tới ga Tiên. Tôi mặc vội áo mưa, khóa cửa, đến chỗ hẹn. Lòng vui như mở hội.

Đường lên Nam Giao, đưa chân theo những chuyến xe đò lên vùng đất cao hơn thành phố, dìu nhau lạc vào không gian mê trầm các lăng tẩm rải khuất sau đồi núi ngàn xanh. Con đường ấy, với thiên hạ, là đường mộng, nhưng với Ngữ, là đường buồn. Tôi và hắn cùng đồng ý gọi bằng một tên riêng: đường Nến Trắng.Cái tên chợt thốt ra môi chiều mưa xa nào, tôi nhìn hắn buồn rũ tựa một nhân vật lang thang trong cuốn phim đen trắng; coi qua một lần rồi quên bặt. Hai hàng cây bên đường chiều ấy soi in trong mắt hắn, tôi thấy biến thành hai hàng nến chong. Hắn bước đi, hai hàng nến lung linh, lênh đênh theo.

Và, cuối đường nến trắng là ga Tiên. Ga Tiên, cũng lại là cái tên xa lạ nữa. Ở Huế, ai biết ga Tiên ở đâu không? Chắc chắn là không, vì, không có con tàu nào qua ga đó cả, vì, chỉ có thật riêng đối với Ngữ và tôi.Tiên là tên một người con gái thuở: Có gió về từ con đường khô lá, Có Ngữ chưa về kịp chiều lênh đênh. Chiều mù tan trên vùng đồi quê cũ, Chiều nào sương lên Tiên vừa lớn khôn…

Thuở vừa lớn khôn; cổ tích kể rằng: Có đứa bé trai ngày ngày cầm tay bạn gái, nghiêng vai dưới lá, luồn chân qua cỏ hoa, đi tìm tiếng chim kêu ngọt lòng trên những vùng đồi xa. Cắn chia nhau trái sim tím rịm chất mùa, đứng sát nhau, khẽ rùng mình nghe cát sỏi dưới chân theo chiều trở lạnh.

Kịp chiều sương lên em vừa khôn lớn, kịp chiều gió về đầu mùa hội vui. Tuổi mới chớm, sơ khai, chưa bao giờ trễ muộn, chưa bao giờ lỡ. Niềm vui này bắt kịp chuỗi chuỗi hàng hàng tiếng cười khác. Cười trong veo giữa đời xanh. Mùa thu đầu chia tay lên tỉnh học, mỗi chủ nhật hồng hò hẹn đón chuyến xe về. Mùa thu thứ hai đứa bé gái bắt đầu biết nuôi tóc dài; biết khoe áo mới. Biết cậu bé trai là hình, cô là bóng. Bóng và hình không thể lìa nhau. Và cứ thế, những mùa tiếp theo…

Một hôm, cánh cửa ấu thơ cùng khép lại, khi đứa bé trai nghiêng lòng nghe ra: Có trong em chim muông vừa mở mắt, Cánh non thơ bay hót giữa vô cùng. Từ đó, không cần tìm kiếm nữa tiếng chim hót ngọt lòng cuối những đồi xa, chính tiếng hót ấy đã gần kề, bên hắn, trong hắn. Đứa bé trai bắt đầu biết đến vị đắng chát của cà phê, biết thổi những giấc mơ thành khói thuốc lá và, những ngày mây quá tím, đứa bé gái lén trốn mẹ vượt rào qua nhà đứa bé trai bắt giùm bạn ấm nước sôi, rửa giùm cái phin, lau giùm cái tách, học cách chế trà, pha cà phê, học thứ ngôn ngữ mới đang bí mật truyền từ ánh mắt dài dại của bạn. Dáng vóc quen thuộc của đứa bé gái là vừa ôm chai dầu khuynh diệp mở nút thích thú hít hà mùi vị the cay (không hiểu sao cô rất yêu thích ngửi dầu khuynh diệp) vừa mở lớn mắt nghe chuyện kể của bạn. Những chuyện kể hay hơn bất cứ chuyện cổ tích nào, dẫu không có bà tiên, phép lạ, đứa bé gái ấy cũng thấy đứa bé trai biến thành hoàng tử lúc nào không hay. Từ đó, cô biết mơ.

Theo nước lớn trăng lên, mùa tiếp mùa. Rồi, có những mùa riêng, sau những mùa chung, đứa bé trai một mình lên đồi cũ. Cỏ cây lá trái ở đó thấy hắn thành thanh niên và, không còn người bạn gái nữa. Tiếng cười lịm bặt, mắt vời xa chất ngất đăm chiêu. Hắn chỉ là chiếc hình, thiếu mất bóng.

Người bạn gái không xa hắn vài chục cây số ngàn, chẳng ngăn chia bởi dòng sông, cụm núi nào cả, nhưng nàng thật đã là nghìn trùng. Đã là mặt trăng, mặt trời. Gọi không nghe, vói không tới.

Nàng hồn nhiên tới trần gian và hồn nhiên rời khỏi, như sớm mai nào trên bến sông, giữa phố quê nhà, thuở vừa khôn lớn, đứa bé gái ngâm chân xuống bến nước sông Ô Lâu trước nhà nghe lành lạnh, áo dài, khăn dài, tóc dài quấn quýt bay, khẽ ngước lên hồn nhiên cười bảo bạn:

– Mùa thu về rồi hả anh? Nước sông lạnh rồi đây này!

Hoặc một tối, sau khi đã mỏi rã chân theo đồi núi lang thang, về đầu ngõ, trăng kề vai, hoa dựa đầu, đứa bé trai siết chặt tay bạn, hồn nhiên hỏi:

– Em thương anh không?

Đứa bé gái hồn nhiên gật đầu:

– Thương lắm, lắm, lắm, lắm!

Tịnh Tiên, Kiều Tiên, Hải Tiên? Không,chỉ là Tiên! Một chữ, nhưng dư âm mỗi khi kêu lên, vọng dội suốt từ đầu này tới cuối kia đời Ngữ. Đứa bé gái ngày xưa rời vùng đồi hoang thiêng quê cũ, nghìn năm dừng chân trên một ngọn đồi khác. Đứa bé trai ngày xưa rời những xuân thu đông hạ nồng nã của phố nhà, làm con tàu lao vút vào những dặm trường phiêu lãng mới. Mùa tiếp mùa. Năm nào hắn cũng chọn một mùa đẹp nhất, quay về, lên ngọn đồi ôm xương cốt đứa bé gái ngày xưa, cúi đầu thinh lặng. Từ đó, ngọn đồi này có tên gọi mới là ga Tiên, cái ga riêng của con tàu phiêu lãng. Cái ga đẹp nhất nhưng cũng buồn bã nhất.

Còn những dấu giày in ngoài thềm nhà. Còn con dao găm cứng bài thơ dịu ngọt trên mặt bàn. Còn chiếc xắc sờn cũ và những mẩu thuốc lá của Ngữ trên sàn nhà, nhưng hắn chưa về.

Có mưa dọc đường Nến Trắng, có gió lộng xanh ngát đồi ga Tiên. Không có Ngữ ở đó. Tôi lên tới, nhìn cụm que hương ướt tàn đầu bia mộ và, quẩn quanh nhiều dấu giày sũng cát bàng hoàng.

Ngữ chưa về. Tôi mở toang cửa ngồi đợi.

Đêm nay thiên hạ đợi giao thừa, tôi đợi Ngữ. Như cây trái gió lá bên ngoài rạo rực đợi tiếp mùa.

Tôi thấy giữa đêm thâu, có bóng Ngữ điệp mù trong bóng mưa. Hắn cứ đi hoài đi miết như thế với trời đất mênh mang, sau lưng biết có hai hàng nến lênh đênh theo?

Hắn còn kiếm tìm gì mà chưa chịu về? Kiếm tìm thời vừa khôn lớn. Tìm tiếng chim hót ngọt lòng trên những đồi xa, hay tìm lại môi cười của đứa bé gái ngày xưa giờ lẩn trốn đâu đó sau một chiếc lá, ẩn trong một hạt sương, vẩn vơ tan trên đầu những ngọn khói? Tìm lá ngãi đắng xưa hắn hái mang về trong phố mây bay? Câu chuyện cổ tích thật tình chưa chấm dứt. Đứa bé trai mãi còn nối dài bằng những bước đi, nối kết những mùa, ào ạt theo gió, lặng lờ cuốn theo nắng mây. Hương trầm phủ quanh ngai thơ ấu, lời hát ru của người mẹ, dáng vóc xa xăm của người cha và môi cười của người tình mãi mãi còn quyến rũ hắn lên đường hành hương về vực kí ức. Kiếm tìm, thở dài, ngơ ngẩn. Có một lần đứa bé gái là chiếc bóng, hắn là hình. Nên giờ hắn ngu ngơ đi tìm bóng?

Không biết chiều nay ở ga Tiên, Ngữ có ngước mặt đón mưa và nghêu ngao hát, tay gõ nhịp lên bia mộ sầu, như ngày xa xưa Ninh Thích gõ lên sừng trâu hát thương đời thương thân thế. Ở đây Ngữ hát thương chiếc bóng thiên thu của mình:

Mùa đông trên cao mây vừa mê ngủ

Mùa đông trong em nắng vàng mông mênh

 

Có gió về từ con đường khô lá

Có tôi chưa về kịp chiều lênh đênh

Chiều mù tan trên vùng đồi quê cũ

Chiều nào sương lên em vừa lớn khôn

 

Hai hàng cây phai phai lời mẹ hát

Đưa tôi vào lặng lẽ mối tình quên.

 

Niềm xao xuyến bí mật của tháng chạp còn lan man vây phủ. Không khí nguội kín đắm mình chờ đợi. Tôi ngồi đợi  Ngữ bỏ dở cuộc hành trình kiếm tìm của hắn, quay về.Mưa tiếp mưa. Mùa tiếp mùa. Ngữ từ nơi chốn mịt mù xa đã về đúng hẹn, kịp tháng chạp, nhưng không biết hắn có về kịp giao thừa đêm nay không?

Tôi ngồi trông vời ra cửa gió.

M.M. với Ngụy Ngữ .

(*) Thơ Ngụy Ngữ 1969, trên internet có người đăng lại bài này ghi nhầm tên tôi –MM- là tác giả.

Nguồn : Xuân Hồng Tuổi Ngọc năm 1973.

(Mùa Tiếp Mùa : đứa con được tìm thấy sau hơn 42 năm thất lạc qua sưu tập của nhà báo Phạm Công Luận) .